Het volgende cyberslagveld bevindt zich in de ruimte.

Of je nu een Star Trek-fan bent of niet, de meeste mensen herkennen dit citaat wel. “"De ruimte: de laatste grens". De formulering heeft aan relevantie gewonnen nu de ruimte opnieuw een strategisch terrein is geworden, niet in de laatste plaats na de beursgang van SpaceX op 12 juni. Voor bedrijven en overheden is het probleem dat de ruimte niet langer iets verafgelegens is, maar al onderdeel uitmaakt van de digitale infrastructuur waar bedrijven, klanten en cruciale maatschappelijke functies dagelijks van afhankelijk zijn.

Satellieten, grondstations, communicatieverbindingen en missiebesturingssystemen zijn nu met elkaar verbonden via clouddiensten, bedrijfsnetwerken, industriële systemen, logistieke processen en financiële transacties. Daardoor is de ruimte niet langer alleen een zaak voor de ruimtevaartindustrie, maar ook een potentieel doelwit voor cyberaanvallen.

Het is een verschuiving die veel organisaties nog moeten omarmen. De meeste bedrijven bouwen geen satellieten en beschouwen zichzelf niet als onderdeel van de ruimtevaartsector. Toch maken ze gebruik van diensten die afhankelijk zijn van satellietinfrastructuur. Navigatie, tijdmeting, communicatie, betalingen, transport en connectiviteit zijn slechts enkele voorbeelden. De afhankelijkheden zijn vaak diep verweven, maar zelden duidelijk in kaart gebracht. En naarmate het aanvalsoppervlak verandert, veranderen ook de risico's. De digitale omgeving is niet langer beperkt tot uw eigen netwerk, een toeleveringsketen of een cloudplatform. Het is gedistribueerd, wereldwijd en driedimensionaal, en strekt zich uit van systemen op de grond tot aan een lage baan om de aarde.

Dit alles maakt ruimte-infrastructuur een aantrekkelijk doelwit. Wanneer satellietdiensten worden gebruikt voor connectiviteit en directe communicatie met apparaten, worden ze ook aantrekkelijk voor statelijke actoren en andere aanvallers die kritieke functies willen verstoren, destabiliseren of uitschakelen. Een aanval op satellietcommunicatie of grondgebonden ondersteuningssystemen kan daarom snel gevolgen hebben die veel verder reiken dan de ruimtevaartsector.

Storingen in satellietgebaseerde timingsignalen kunnen binnen enkele seconden financiële transacties en telecommunicatienetwerken beïnvloeden. Uitval van satellietcommunicatie kan het overzicht in logistieke ketens belemmeren, transport verstoren en de coördinatie tussen systemen op de grond bemoeilijken. Wat begint als een technisch geïsoleerd incident kan zich snel verspreiden naar meerdere sectoren en honderden organisaties.

Tegelijkertijd verlaagt AI de drempel voor aanvallers. Grote taalmodellen (LLM's) kunnen worden gebruikt om satellietcommunicatie te analyseren, telemetrie te interpreteren en kwetsbaarheden in complexe systemen te identificeren. Dit verkort de tijd tussen de ontdekking van een kwetsbaarheid en de daadwerkelijke exploitatie ervan, waardoor meer actoren zich kunnen richten op omgevingen die voorheen zeer gespecialiseerde vaardigheden vereisten.

Met andere woorden: een object dat een baan om de aarde binnendringt, blijft niet in een baan om de aarde.

Het grootste risico schuilt in afhankelijkheden die maar weinigen zien. Veel organisaties beschouwen satellietdiensten als externe diensten, niet als onderdeel van hun eigen beveiligingsomgeving. Dit creëert een blinde vlek op het gebied van beveiliging. Welke bedrijfskritische processen worden beïnvloed als de satellietcommunicatie uitvalt? Welke leveranciers zijn afhankelijk van de infrastructuur in de ruimte? Welke systemen vallen uit als timingsignalen, positionering of connectiviteit worden verstoord?

Zonder dit overzicht wordt het moeilijk om risico's in te schatten en de juiste acties te prioriteren. Een staatsactor die een logistiek bedrijf wil ontwrichten, hoeft niet per se het eigen netwerk van het bedrijf aan te vallen. Het kan al voldoende zijn om satellietcommunicatie of grondstations voor realtime monitoring aan te vallen. De aanvaller beïnvloedt dan de systemen waarvan het bedrijf afhankelijk is en kan een grotere verstoring veroorzaken dan met een directe inbraak.

Bedrijven moeten daarom verder kijken dan hun neus lang is. rond cyberrisico. Het is niet voldoende om alleen een inventarisatie te maken van uw eigen servers, apparaten en clouddiensten. Organisaties moeten begrijpen hoe systemen, leveranciers en externe diensten met elkaar verbonden zijn binnen IT, OT, de cloud, communicatie-infrastructuur en ruimtevaartdiensten.

Het gaat erom verbanden in kaart te brengen, afhankelijkheden te identificeren en te begrijpen waar de grenzen van vertrouwen liggen. In deze omgeving wordt risico niet alleen bepaald door individuele kwetsbaarheden, maar ook door de relaties tussen systemen. De meest kritieke risico's zijn vaak die welke paden creëren tussen verschillende omgevingen, vooral wanneer externe infrastructuur is verbonden met kernactiviteiten.

Het ruimteschip Enterprise in Star Trek Ze gingen op pad om het onbekende te verkennen. Hedendaagse bedrijven hebben een veel meer praktische taak: de infrastructuur begrijpen waar ze al van afhankelijk zijn. In een driedimensionaal aanvalsoppervlak wordt de beveiliging niet alleen bepaald door wat er beschermd wordt, maar ook door hoe goed de organisatie de verbanden tussen systemen begrijpt.

De ruimte is niet langer de laatste grens. Het is onderdeel van de huidige cyberconflicten. De weerbaarheid van bedrijven zal afhangen van hoe goed ze hun kwetsbaarheden begrijpen voordat deze op de proef worden gesteld.

Michael Freeman
Hoofd van de afdeling dreigingsinformatie bij Armis, een ServiceNow-bedrijf.