72 uur zonder patiëntgegevens – Noorwegen test zijn paraatheid op het gebied van digitale gezondheidszorg.

Wat gebeurt er met de gezondheidszorg als medewerkers tot wel 72 uur lang geen toegang hebben tot cruciale patiëntgegevens? Tijdens de Arendal Week 2026 brengt het Noorse gezondheidstechnologiebedrijf Aidn experts bijeen om te onderzoeken hoe robuust de digitale paraatheid van de Noorse gezondheidszorg werkelijk is.

Digitalisering heeft de gezondheidszorg sneller, samenhangender en steeds meer datagedreven gemaakt. Tegelijkertijd heeft de afhankelijkheid van medische dossiersystemen, clouddiensten en functionerende communicatiekanalen nieuwe kwetsbaarheden gecreëerd. Een langdurige IT-storing of een gerichte cyberaanval kan snel gevolgen hebben voor zowel de werkprocessen als de patiëntveiligheid.

Dit is het uitgangspunt voor het programma van Aidn tijdens de Arendal Week in Noorwegen van 10 tot en met 12 augustus. Samen met cybersecuritybedrijf mnemonic, leverancier van medische dossiersystemen DIPS en brancheorganisatie NHO Geneo, wil het bedrijf onder andere de digitale paraatheid, gebruiksvriendelijkheid en beveiliging in de publieke gezondheidszorg bevorderen.

72 uur in digitale duisternis

De meest concrete vraag wordt geformuleerd in het debat "72 uur in het donker – hoe robuust is de digitale paraatheid van Noorwegen op het gebied van gezondheidszorg?". Het scenario is dat zorgprofessionals drie dagen lang geen toegang hebben tot cruciale gezondheidsgegevens. Dit stelt niet alleen de technologie op de proef, maar ook de back-upprocedures van de organisatie, de taakverdeling en het vermogen om onder tijdsdruk veilige beslissingen te nemen.

Elektronische patiëntendossiers bevatten informatie die cruciaal kan zijn voor de juiste behandeling: diagnoses, medicatie, allergieën, testresultaten en eerdere ingrepen. Als de systemen uitvallen, moet de bedrijfsvoering kunnen worden voortgezet zonder dat het gebrek aan informatie nieuwe risico's met zich meebrengt.

Het probleem is met name relevant nu cyberaanvallen op de publieke sector en kritieke systemen steeds geavanceerder worden. De IT-sector heeft eerder al bericht over hoe AI-agenten spelen een actieve rol in door de staat gesponsorde cyberaanvallen.. Voor de gezondheidszorg betekent deze ontwikkeling dat technische beveiliging gecombineerd moet worden met continuïteitsplanning, training en regelmatige oefeningen.

Digitale paraatheid is meer dan alleen back-ups.

Een robuuste digitale zorgomgeving kan niet alleen op back-ups worden gebouwd. Organisaties moeten weten welke systemen het meest cruciaal zijn voor hun bedrijfsvoering, hoe lang verschillende storingen acceptabel zijn en welke handmatige processen moeten worden geactiveerd wanneer de technologie niet beschikbaar is.

• Essentiële informatie moet beschikbaar blijven, zelfs wanneer de reguliere systemen uitvallen.
• Backupprocedures moeten gedocumenteerd, begrijpelijk en in de praktijk getest zijn.
• De verantwoordelijkheid voor incidenten moet duidelijk zijn tussen zorgverleners, systeemleveranciers en autoriteiten.
• Herstel moet op een gecontroleerde manier kunnen plaatsvinden, zonder dat er kwaadaardige code of onjuiste gegevens worden meegegeven.
• Medewerkers moeten oefenen met veilig werken, ook wanneer digitale hulpmiddelen niet beschikbaar zijn.

Voor gemeenten en regionale zorgorganisaties wordt leveranciersbeheer ook steeds belangrijker. Cloudgebaseerde oplossingen kunnen zorgen voor een hoge beschikbaarheid en snellere ontwikkeling, maar de organisatie moet inzicht hebben in de afhankelijkheden, de afgesproken hersteltijden en hoe gegevens toegankelijk blijven tijdens een grote storing.

Mensen worden onderdeel van het verzet.

Het programma van Aidn gaat ook in op de rol van de mens wanneer digitale systemen falen. Onder druk neemt het risico op misverstanden, verkeerde inschattingen en onveilige oplossingen toe. Technische veerkracht moet daarom worden aangevuld met leiderschap, heldere communicatie en een werkomgeving waarin medewerkers weten welke prioriteiten er zijn.

Vanuit dit perspectief wordt digitale paraatheid in de gezondheidszorg een managementkwestie, en niet alleen een IT-taak. Bedrijfsleiders, beveiligingsmedewerkers, zorgprofessionals en zorgverleners moeten samen plannen maken en uitgaan van de gevolgen voor de patiënt.

Noordse kwestie met gemeenschappelijke uitdagingen

Hoewel de discussies in Noorwegen plaatsvinden, zijn de kwesties direct relevant voor Zweden en de rest van de Scandinavische regio. De landen hebben een vergevorderde digitalisering, gedecentraliseerde gezondheidszorgstructuren en een groeiende afhankelijkheid van onderling verbonden systemen. Dezelfde technologische ontwikkelingen die de gezondheidszorg efficiënter maken, creëren ook meer afhankelijkheden die beschermd moeten worden.

Deze ontwikkeling moet worden gezien in samenhang met de bredere discussie over cyberweerbaarheid. In een recent onderzoek, gepubliceerd door IT-Branschen, werd gesteld dat... Financiële bedrijven in de Scandinavische landen die gebruikmaken van AI, zijn zeer gevoelig voor beveiligingsincidenten.. De sectoren verschillen, maar de behoefte is dezelfde: nieuwe technologieën moeten worden geïntroduceerd naarmate bestuur, veiligheid en weerbaarheid zich ontwikkelen.

Van scenario's tot praktische oefeningen

De belangrijkste maatstaf voor paraatheid is niet of een organisatie een plan heeft, maar of het plan werkt wanneer het nodig is. Een scenario van 72 uur kan onbekende afhankelijkheden, onduidelijke besluitvormingsprocessen en communicatieproblemen aan het licht brengen voordat zich daadwerkelijk een incident voordoet.

Voor Scandinavische zorgaanbieders betekent dit dat continuïteitsoefeningen zowel technische storingen als cyberaanvallen moeten omvatten. De resultaten moeten vervolgens worden vertaald in investeringen, bijgewerkte procedures en duidelijkere eisen voor leveranciers.

Meer informatie is te vinden in Aidns presentatie van het programma tijdens Arendalsuka. Zie ook Officiële website van Arendalsuka.